..:::Χριστιανος:::..

Nie da się ukryć że problem z absorpcją katolickiego dogmatu o Niepokalany Poczęciu związany jest z różną koncepcją nauki o grzechu pierworodnym w prawosławiu i katolicyzmie. Bazujący na augustiańskim zrozumieniu peccatum originale teologia katolicka poczęła rozumieć dziedzictwo adamowe w kategoriach jednostkowej winy każdego człowieka. Jest to pozostałość po mylnym tłumaczeniu fragmentu Listu św Pawła do Rzymian 5, 12, w którym apostoł mówiąc o Adamie, pisze: „Dlatego też jak przez jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech śmierć, i w ten sposób śmierć przeszła na wszystkich ludzi, ponieważ wszyscy zgrzeszyli“. Wyjaśnienie konsekwencji tej pomyłki daje prawosławny teolog John Meyendorff w swojej “Teologii bizantyjskiej”:

“Z fragmentem tym łączy się wielki spór o jego przekład. Cztery ostatnie greckie słowa przełożono na łacinę jako „in quo omnes peccaverunt” („w którym [tj. w Adamie] wszyscy ludzie zgrzeszyli”) i tym przekładem posługiwano się na Zachodzie, aby usprawiedliwić doktrynę winy odziedziczonej po Adamie i rozciągającej się na jego potomków. Ale oryginał grecki, czytany oczywiście przez bizantyjczyków, nie dawał podstaw do takiego rozumienia. Formę eph’ho — ściągnięcie z epi i zaimka względnego ho — można przełożyć jako „ponieważ”. I takie też znaczenie przyjmuje większość nowoczesnych uczonych wszelkich wyznań. W takim tłumaczeniu myśl Pawła oznacza, że śmierć, która była „zapłatą za grzech” (Rz 6, 23), jaką otrzymał Adam, jest również karą zastosowaną wobec tych, którzy grzeszą tak jak on. Nadaje to kosmiczne znaczenie grzechowi Adama, ale nie stwierdza, że jego potomkowie są „winni” tak jak on, jeżeli nie zgrzeszą tak, jak on zgrzeszył” s. 186-187

Prawosławie z polemikach z katolicyzmem na temat grzechu pierworodnego usilnie próbuje ukazać łacińską naukę w kategorii winy i odpowiedzialności. Niemniej należy jasno podkreślić, iż często myli się na wschodzie skrajny augustianizm reformacyjnych wspólnot kościelnych z augustianizm mającym swoje zasłużone miejsce w teologii katolickiej. Kościół katolicki nie naucza wbrew temu co sugerują współcześni teolodzy prawosławni że wszyscy ludzie dziedziczą winę grzechu Adama, lecz że dziedziczą konsekwencję jego czynu:

“Adam i Ewa przekazali swojemu potomstwu naturę ludzką zranioną przez ich pierwszy grzech, a wiec pozbawioną pierwotnej świętości i sprawiedliwości. To pozbawienie jest nazywane “grzechem pierworodnym” (KKK 417)

Dalej w Katechizmie czytamy w jakim sensie grzech pierworodny jest grzechem:

“Dlatego grzech pierworodny jest nazywany “grzechem” w sposób analogiczny; jest grzechem “zaciągniętym”, a nie “popełnionym”, jest stanem, a nie aktem.” (KKK 404)

W tym samym kanonie czytamy ponadto:

Cały rodzaj ludzki jest w Adamie sicut unum corpus unius hominis – “jak jedno ciało jednego człowieka” . Przez tę “jedność rodzaju ludzkiego” wszyscy ludzie są uwikłani w grzech Adama, jak wszyscy są objęci sprawiedliwością Chrystusa. Przekazywanie grzechu pierworodnego jest jednak tajemnicą, której nie możemy w pełni zrozumieć. Wiemy z Objawienia, że Adam otrzymał świętość i sprawiedliwość pierwotną nie dla siebie samego, ale dla całej natury ludzkiej; ulegając kusicielowi, Adam i Ewa popełnili grzech osobisty, ale ten grzech dotyka natury ludzkiej, którą będą przekazywać w stanie upadku

Z takim rozumieniem zdaje się korespondować to co o grzechu pierworodnym w swoim dziele poświęconym teologii prawosławnej pisze Meyendorff:

Według Cyryla z Aleksandrii ludzkość po grzechu Adama „zapadła na chorobę zepsucia”.Przeciwnicy Cyryla, teologowie ze szkoły w Antiochii, zgadzali się z nim co do skutków grzechu Adama. Zdaniem Teodora z Mopsuestii, „stając się śmiertelnymi, zyskaliśmy większą skłonność do grzechu (…) Maksym Wyznawca, kiedy mówi o skutkach grzechu Adama, to przede wszystkim utożsamia je z podporządkowaniem umysłu ciału i w prokreacji seksualnej znajduje najbardziej oczywisty wyraz pogodzenia się człowieka z jego zwierzęcymi instynktami; jednakże, jak widzieliśmy, dla Maksyma grzech pozostaje aktem osobowym, a wina dziedziczna — nie-możliwością.” Jego zdaniem, podobnie jak zdaniem innych, „fałszywy wybór dokonany przez Adama przyniósł ze sobą namiętność, zepsucie i śmiertelność”, ale nie dziedziczną winę. s. 188-189

Nie da się ukryć, że tak ukazane katolickie i prawosławne rozumienie grzechu pierworodnego zdają się mniej antagonizować a łączyć w przekonaniu iż grzech pierworodny to przede wszystkim choroba natury, która nieuchronnie prowadzi do grzechu osobistego. Z takiego planu, możemy zupełnie inaczej spojrzeć na prawosławną interpretację nauki o Niepokalanym Poczęciu.

Uznawany za obrońcę ortodoksji i święty w Kościele prawosławnym Patriarcha Focjusz w swojej homilii na Zwiastowanie powiedział że Maryja została uświęcona ek Brefos Nie jest łatwo przetłumaczyć ten termin. Główne znaczenie słowa brefos to dziecko w stanie embrionalny. Ek znaczy początek, stan początkowy – “z” . Zdanie to zatem zdaje się znaczy nie to że Maryja została uświęcona w stanie embrionalnym, ale raczej że już od początku jej istnienia w łonie matki jako embrion została uświęcona. Można w ten sposób zrozumieć to jako naukę iż Maryja została uświęcona,oczyszczona w chwili poczęcia.

Współczesny oponent Focjusza mnich Theognostes, napisał w homilii na święto Zaśnięcia Bogurodzicy, że Maryja została poczęta przez “uświęcające działanie”, en arche – na początku. Możemy pokusić się o stwierdzenie, że greckie en arche odnosi się do łacińskiego terminu in primo instanti. Porównajmy to z łacińskim tekstem encykliki o Niepokalanym Poczęciu Piusa XII

Prześledźmy inne świadectwa:Święty Eutymes patriarcha Konstantynopola (Xw), , w trakcie homilii o poczęciu św Anny (to swoista forma ukazania poczęcia przez Anne i Joahima samej Najświętszej Bogurodzicy), powiedział że właśnie tego dnia, Ojciec umodelował namiot (tabernakulum – Maryja) dla swojego Syna, i owo tabernakulum zostało całkowicie uświęcona (καθαγιαζει). Jest to kolejne świadectwo, które możemy zestawić z zachodnią nauką o uświęceniu Bogurodzicy in primo instanti conceptionis